GRY



NOWE POSTY | NOWE TEMATY | POPULARNE | STAT | RSS | KONTAKT | REJESTRACJA | Login: Has這: rss dla

HOME HISTORIA O SΜWIANACH I WIKINGACH RZECZY CIEKAWE

Przejdz do do逝 stronyStrona: 1 / 1    strony: [1]

O S這wianach i Wikingach rzeczy ciekawe

  
marcus
17.10.2014 15:42:28
poziom najwy窺zy i najjaniejszy :-)



Grupa: U篡tkownik

Posty: 2110 #1962682
Od: 2014-5-4

S這wianie to najliczniejsza etnicznie i j瞛ykowo indoeuropejska grupa ludnociowa w Europie, zamieszkuj鉍a obecnie rodkow, wschodni i po逝dniow cz tego kontynentu. W redniowieczu od V w. S這wianie Zachodni zamieszkiwali ziemie mi璠zy Morzem Ba速yckim, ζb, Hawel, Odr i Wis章. Zwani te byli Wenedami lub Chnikami.

Cz plemion (S這wianie Po豉bscy) zajmowa豉 tereny mi璠zy Odr i ζb i dalej na zach鏚, w okolicach dzisiejszego Hamburga i do Bawarii i Tyrolu (砰tyce, kt鏎zy wymieszali si z Bawarami i Szwabami).

Ich 逝pie盧ze wyprawy wojenne dociera造 do dzisiejszej Francji Alzacja, z逝pienie i spalenie Strassburga (n瘯aj鉍 tamtejsze plemiona germa雟kie Frank闚, Burgund闚, Alleman闚, Wizygot闚, Herul闚, Angl闚, Jut闚, Sas闚, oraz celtyckich Gal闚 i Belg闚), Szwecji, Norwegii, Kurlandii, wysp Bornholmu i Gotlandii oraz Wysp Alandzkich. Systematycznie napadali na Du鎍zyk闚 (Ranowie), docierali do Brytanii, wsz璠zie siej鉍 po穎g, mier i przera瞠nie. Ranowie, Obodryci i Wieleci a prawdopodobnie r闚nie S這wianie z dzisiejszego Pomorza, samodzielnie lub wsp鏊nie z Waregami (wikingami szwedzkimi) penetrowali ziemie ruskie wzd逝 rzeki Wo貪i a do Konstantynopola.

S這wianie Po逝dniowi pustoszyli Peloponez (Grecja), Bizancjum (Konstantynopol). Docierali do greckich wysp na Morzu Egejskim, wybrze篡 Anatolii (Turcja) a nawet do Egiptu (z逝pienie Aleksandrii).

Troch ciekawostek o S這wianach

S這wianie, o czym nie wszyscy zdaj sobie spraw, byli ludem ekspansywnym. lady ich osadnictwa znajdowano w r騜nych krajach. Zasiedlili Grecj (Peloponez), Kret, Azj Mniejsz, Syri, P馧wysep Iberyjski, Maroko. Liczni S這wianie wyst瘼owali w Egipcie. Poza tym osady s這wia雟kie znaleziono w Skandynawii, na wyspach Bornholm i Gotlandii, kt鏎e by造 te systematycznie przez nich napadane i 逝pione, oraz w p馧nocnych W這szech. lady osadnictwa w Islandii datuje si mniej wi璚ej na ten sam okres co osadnictwo German闚 skandynawskich. Przypuszcza si 瞠 mogli bra udzia wsp鏊nie z Norwegami Leifa Ericsona w wyprawach do Grenlandii i do Nowego wiata czyli Ameryki nazwanej wtedy przez nich Vinlandi.

* S這wianie, co by這 rzadkoci w redniowieczu, dbali o higien. Ka盥a wie posiada豉 przynajmniej jedn 豉ni.
* Skandynawowie przej瘭i od S這wian top鏎. Nawet nazwa pozosta豉 ta sama taparoex.
* Berlin, Drezno, Lipsk, Greifswald, Brema, Wolgast, i wiele innych miast niemieckich zosta這 za這穎nych przez S這wian.
* Niekt鏎e monety Boles豉wa Chrobrego mia造 napisy w cyrylicy. Na monetach Mieszka I, obok b璠鉍ego w centrum krzy瘸, znajduj si swastyki, czyli symbole solarne.
* Nieod章cznym elementem mody s這wia雟kiej by造 kab章czki skroniowe. Kobiety zawiesza造 je na opasce noszonej na g這wie w ten spos鏏, 瞠 zwisa造 one na wysokoci skroni. Po miejscu ich wyst瘼owania mo瞠my pozna, gdzie przebywali S這wianie, a gdzie nie.
* S這wianie budowali wspania貫 這dzie przystosowane do podr騜y morskiej. R騜ni造 si one od skandynawskich tym mi璠zy innymi, 瞠 by造 mniej smuk貫, czyli mniej szybkie i mniej zwrotne, ale za to mniej wywrotne i przystosowane do transportu koni (og馧em do 這dzi wchodzi這 40 ludzi i kilka koni). Na tych 這dziach S這wianie 逝pili Wiking闚 i Bryt闚 (Pikt闚, Szkot闚, Angl闚). Jedn z metod walki na morzu z Wikingami by這 taranowanie ich d逝gich 這dzi drakkar闚, kt鏎e jako mniejsze i s豉bszej konstrukcji nie wytrzymywa造 uderzenia. Systematyczne wyprawy wojenne Ran闚 na Du鎍zyk闚 doprowadzi造 do utraty jednej trzeciej czci mieszka鎍闚 Danii.
* Nazwy czterech rodzaj闚 statk闚 przej瘭i Wikingowie. Ich 這dzie by造 budowane przy u篡ciu gwodzi, kt鏎e w kontakcie z wod morsk szybko ulega造 korozji. S這wianie natomiast u篡wali drewnianych klin闚 i ko趾闚 co bardzo przed逝瘸這 ich trwa這.
* Dzi瘯i S這wianom Germanie po逝dniowi (np. Niemcy) zaznajomili si z og鏎kami (gurken), a tak瞠 z czereni tureck i brzoskwini, hodowan w Polsce ju w IX w.
* S這wianie byli mistrzami w budowie drewnianych most闚. Najd逝窺zy z nich na jeziorze Teterow (obszar dawnego RFN) liczy 3 m szerokoci i 750 m d逝goci.
* Germanie przej瘭i od S這wian s這wo gr鏚. Wida to cho熲y w takich okreleniach: asgard, gardarike itp

Wikingowie i S這wianie. Najnowsze odkrycia.

Jak dowiadujemy si z najnowszych odkry archeologicznych przeprowadzanych przez polski zesp馧 archeolog闚 na Dalekiej P馧nocy pod kierunkiem prof. Przemys豉wa Urba鎍zyka, s這wia雟cy 瞠glarze, niewykluczone, 瞠 nawet z teren闚 po這穎nych nad Wis章, uczestniczyli w wyprawach Wiking闚 na p馧nocny Atlantyk, a co wi璚ej brali udzia w zasiedlaniu dalekiej Islandii. Potwierdzaj to, odkryte w ostatnich latach w Skandynawii lady typowo s這wia雟kich chat z IX X wieku, zupe軟ie odmiennych od 闚czesnej zabudowy miejscowej. Takie chaty znajduj si w Danii, Szwecji, Norwegii oraz w豉nie na Islandii.

Polscy archeologowie zajmuj si badaniami na Islandii od 1999 r., poszukuj鉍 najstarszych lad闚 osadnictwa na wyspie. Profesor Urba鎍zyk prowadzi tak瞠 wiele bada m.in. na Lofotach, gdzie odkry zaginione miasto Wiking闚 Vagan, oraz za kr璕iem polarnym, na przyl鉅ku Nordkap.

Jak podkrela, od samego pocz靖ku bada na wyspie lodu, pojawi si w靖ek s這wia雟ki, bowiem znanym jest faktem, 瞠 S這wianie wraz z Wikingami docierali do p馧nocnej Norwegii, i na Islandi, i tam te si osiedlali. Nie byli to ani je鎍y ani niewolnicy, bowiem w tradycji Wiking闚 budowa dom闚 by豉 atrybutem ludzi wolnych. Wikingowie nie tworzyli jeszcze jednorodnego narodu, byli raczej kast czy grup zawodowych kupc闚, 瞠glarzy i pirat闚.

Nie wiemy te dok豉dnie jacy S這wianie zatem przyst瘼owali do tej nordyckiej spo貫cznoci, cho m闚i si o Po豉bianach. Wikingowie cenili ludzi potrafi鉍ych walczy i budowa okr皻y, ludzi znaj鉍ych si na 瞠glowaniu. Zatem S這wianie s造n鉍y z tych cech, a tak瞠 znani z piractwa na Ba速yku i Morzu P馧nocnym nie byli przez Wiking闚 odtr鉍ani. Osadnictwo na Islandii doprowadzi這 jednak do znacznej dewastacji wyspy (m.in. wyci皻o lasy), cho sprowadzono na ni byd這, niezb璠ne do prze篡cia w tamtych czasach.

Pierwsza armia pa雟twowa

Ju w poprzedzaj鉍ych Mieszka I wiekach rozpocz窸o si kszta速owanie instytucji dru篡ny, a wybitny badacz s這wia雟zczyzny Henryk υwmia雟ki zauwa篡, i zjawisko dru篡ny w jego pierwotnej postaci jest znane spo貫cze雟twom przedpa雟twowym[1]. Wi瘯szo badaczy przyznaje ponadto, i dru篡na by豉 g堯wnym czynnikiem podpieraj鉍ym w豉dz ksi嘀璚鉀2].Trudno wi璚 obroni pogl鉅, i utrzymywana w takich warunkach dru篡na nie by豉 wprawna w walce i wymaga豉 zewn皻rznego czynnika szkoleniowo-organizacyjnego w swoim sk豉dzie. Reasumuj鉍, wczesne dru篡ny grodowe znane by造 plemionom prapolskim od dawna, a przynajmniej od pocz靖ku X wieku.

W wyniku powi瘯szania w豉dzy ksi嘀璚ej mamy do czynienia z dru篡n cile ju pa雟twow, kt鏎a szczyt swej pot璕i datuje od po這wy owego wieku. Trzeba te doda, 瞠 o informacje o wojskach Mieszka I i Boles豉wa I Chrobrego podaje szereg r鏚e, ale 瘸dne z nich nie wspomina o obcym jej pochodzeniu, czy importowaniu sposob闚 walki. Wr璚z przeciwnie zawsze podkrelana jest si豉 w豉dc闚 s這wia雟kich, czy polskich i ich ludu. Te same r鏚豉 m闚i o zaopatrywaniu dru篡ny przez ksi璚ia w sprz皻 wojskowy, odzie, otaczaniem opiek socjaln ich rodzin, rozporz鉅zaniem ich o瞠nkiem, co dowodzi, i by豉 to formacja stanowi鉍a w zasadzie zal嘀ek armii pa雟twowej, a nie najemnicy, kt鏎ym p豉ci si za us逝g. Czy wi璚 rzeczywicie wczeni ksi嘀皻a pola雟cy i polscy mogli polega na tak niezale積ym i nietrwa造m czynniku, jak op豉cani najemnicy?

Wybitny archeolog, prowadz鉍y przez dziesi靖ki lat wykopaliska na Wolinie, by造 dyrektor Muzeum Narodowego w Szczecinie, znawca tematyki wczesnego redniowiecza prof. W豉dys豉w Filipowiak, w wywiadzie z 2000 roku zapytany o rzekomych najemnik闚 norma雟kich w dru篡nie Mieszka I powiedzia: Ju by豉 dyskusja na ten temat i nie ma co wi璚ej dyskutowa () Jeli nawet uczestniczyli w niej (dru篡nie przyp. I.G.) inni, to znaczn wi瘯szo musieli stanowi miejscowi woje i ci decydowali o wszystkim.[3] Zdecydowanie odrzuci te mo磧iwo udzia逝 najemnik闚 wskazuj鉍, i mamy tu do czynienia z pierwsz armi pa雟twow.

Sztuka wojenna S這wian

Jeden z najznakomitszych znawc闚 S這wia雟zczyzny Witold Hensel stwierdzi, i prawie wszystkie przekazy pisane m闚i o du篡ch umiej皻nociach S這wian w zakresie sztuki wojennej.[4] S這wia雟ka technika wojskowa by豉 na tyle zaawansowana i skuteczna, 瞠 stanowili oni ju w VI w. n.e. gron si喚 i prowadzili z powodzeniem walki z Bizancjum (oblegaj鉍 nawet Konstantynopol), Awarami, czy Frankami. A by造 to nie tylko walki obronne, ale cz瘰to i zaczepne, prowadzone na terytorium wroga. Jeden z kronikarzy bizantyjskich zanotowa odpowied Dauritasa i innych wodz闚 S這wian naddunajskich gn瑿i鉍ych Bizancjum ok. 578/579 r. do pos堯w awarskich:
Jeszcze si taki nie urodzi i nie pojawi pod s這鎍em, kto by potrafi ujarzmi nasza pot璕. Mymy przywykli do tego, aby panowa nad cudzymi ziemiami, a nie by kto inny nad nasz; i tego jestemy pewni, p鏦i istnieje wojna i miecz.[5]

Wielu spor鏚 redniowiecznych kronikarzy dawa這 wiadectwo swego uznania dla skutecznoci wojennej S這wian.

Orderyk Vitalis opisa wypraw kr鏊a du雟kiego Swena na Angli z 1069 roku, w kt鏎ej wspomaga豉 go m.in. Polska, a tak瞠 plemiona Lucic闚 (Wielet闚), o kt鏎ych wyrazi si i lud ten by dowiadczony w walkach na l鉅zie i na morzu.[6] Wojowniczo S這wian podkrela這 wielu kronikarzy, jak cho熲y wtedy, gdy wspominali, 瞠: og鏊nie rzecz bior鉍 S這wianie s skorzy do zaczepki i gwa速owni i gdyby nie ich niezgoda, wywo豉na mnogoci ich ga喚zi i podzia堯w na szczepy, 瘸den lud nie zdo豉 by im sprosta w sile.[7]

Prawdopodobnie S這wianom nieobcy by tak瞠 sza bitewny, kt鏎y wywo造wany bywa u wielu lud闚 w bardzo r騜nych czasach, a kt鏎y najpowszechniej znany jest w przypadku wiki雟kich berserker闚.
Takiego sza逝 mo瞠my dopatrywa si w opisie s這wia雟kiego ataku na Konungahel autorstwa Snoriego Sturlasona, m闚i鉍ego, i po wydaniu przez ksi璚ia Racibora rozkazu do szturmu, jeden z jego woj闚 samym tylko mieczem lub toporem, nie zwa瘸j鉍 na drani璚ia i rany, odrzuciwszy nawet tarcz przedar si do samej bramy zabijaj鉍 w niej wartownik闚. Obro鎍y zarzucali go gradem pocisk闚, te jednak chybia造 lub nie robi造 wra瞠nia na rozjuszonym wojowniku. Obro鎍y pomyleli wi璚, 瞠 to magia go chroni, na to ksi鉅z Andrzej wzi像 wi璚ony ogie, pob這gos豉wi go i wsadzi we ostrze, a si opali這, to nabi na strza喚 i poda Asmundowi. 荑 wystrzeli j na czarownika, a ta ugodzi豉 go tak, 瞠 od razu mia do i pad na ziemi. Tak wydarzenia te t逝maczy autor sagi, my jednak mo瞠my pokusi si o wyjanienie, 瞠 naczelnik Semund poleci wprawnemu 逝cznikowi Asmundowi ostateczne usuni璚ie wojownika, ten bowiem zdawa si w szale nie odczuwa pomniejszych drani耩 czy ran.[8]

Na szczeg鏊n uwag zas逝guje rodzima taktyka prowadzenia dzia豉 zbrojnych, bowiem plemiona maj鉍e stworzy wczesnoredniowieczn Polsk wyspecjalizowane by造 w dostosowaniu jej do warunk闚 terenowych panuj鉍ych na ziemiach polskich, pokrytych g瘰t puszcz, rozleg造mi bagnami i szerokimi rozlewiskami rzek. Wykorzystywano wi璚 ukszta速owanie terenu i cieki wodne do budowania g喚bokich linii fortyfikacyjnych. Charakterystyczna dla S這wian (ale nie tylko, bowiem wykorzystywano j za czas闚 panowania Mieszka i Chrobrego podczas budowy wa堯w) jest technika wznoszenia grod闚 obronnych, polegaj鉍a na usypywaniu pot篹nych wa堯w o konstrukcji hakowej i skrzyniowej, zako鎍zonych na szczycie ostroko貫m.

O umiej皻nociach wojennych S這wian i wadze (dla cel闚 obronnych) grod闚 wiadczy przekaz tzw. Geografa Bawarskiego z IX wieku, kt鏎y wymienia m.in. prapolskie plemiona, podaj鉍 ilo grod闚, kt鏎ymi dysponuj (871)[9].Witold Hensel stwierdzi wr璚z, i prapolskie fortyfikacje nale瘸造 do najpot篹niejszych tego typu w 闚czesnej Europie. Skandynawia np. na tym tle wypada wyj靖kowo mizernie, gdy tam jeszcze do XIII wieku u篡wano czasami prymitywnych ostroko堯w[10], cho oczywicie nie mo積a zapomina o przyk豉dach skandynawskiego budownictwa warownego, jak cho熲y pot篹ne obozy wojskowe tzw. grody typu Trelleborg wi頊ane z Haraldem Sinoz瑿ym. Wa豉mi otoczone by這 te Hedeby i Birka, a poza tym ca章 Jutlandi odci皻o od Niemiec pot篹nym wa貫m tzw. Danewirke.

Podobnie zreszt wysoki poziom reprezentowali S這wianie w technice obl篹niczej, gdy ju w walkach z Bizancjum, np. podczas zdobywania Salonik, pos逝giwali si r騜nymi machinami obl篹niczymi. Gall Anonim pisze o u篡waniu przez Polak闚, m.in. wyrzutni wielkich g豉z闚 dzia豉j鉍ych na zasadzie 逝k闚 samostrza堯w. Znano je tak瞠 na Rusi. Wiele z tego przej皻o w豉nie z Bizancjum lub czerpi鉍ego z dorobku rzymskiego zachodu Europy.[11]

Krystyna Pieradzka zwr鏂i豉 uwag, i opisy ataku i zdobycia przez S這wian Konungaheli wspominaj o miotaniu przez skandynawskich obro鎍闚 pocisk闚 wy章cznie r璚znie, podczas gdy Saxo Gramatyk pisze, i S這wianie broni鉍 Wo這goszczy w 1178 r. skutecznie u篡wali machin miotaj鉍ych. W tym wypadku mamy jednak do czynienia z przyk豉dem tw鏎czego rozwoju s這wia雟kiej myli technicznej, bowiem zgodnie z opisem kronikarza obro鎍y przygotowali nieznane dotychczas machiny, kt鏎e z niespotykan celnoci razi造 okr皻y du雟kiego kr鏊a Kanuta i arcybiskupa Absalona[12]. Tak瞠 Andrzej Nadolski wskazuje na przekaz Thietmara dotycz鉍y walk pod Niemcz w 1017 roku, m闚i鉍y o wykorzystywaniu machin obl篹niczych przez wojska piastowskie i cho przekaz ten nie przybli瘸 wygl鉅u machin to badacz nakazuje szuka analogii w innych krajach europejskich czerpi鉍ych z dorobku rzymskiego.[13]

S這wianie do perfekcji opanowali tak瞠 walk podjazdow, kt鏎 wykorzystywali wobec silniejszego przeciwnika. Nawet niemiecki kronikarz Thietmar darzy uznaniem skuteczno s這wia雟kiej taktyki opisuj鉍 walki Chrobrego z Niemcami na l零ku, a wiadomo, i te same sposoby u篡wali S這wianie ju w VI wieku, bowiem opisywa je bizantyjski cesarz Maurycjusz. S這wianie z powodzeniem 章czyli dzia豉nie r騜nych rodzaj闚 broni, jak Boles豉w Chrobry, kt鏎y wykorzystywa wsp馧dzia豉nie konnicy i 逝cznik闚, lub wczeniejsze, mieszkowe, mistrzowsko przeprowadzone dzia豉nie kombinowane przeciw pot篹nym ci篹kozbrojnym oddzia這m Niemc闚 pod Cedyni. M.in. z opis闚 zdobycia Konungaheli wiadomo te, 瞠 S這wianie wykorzystywali strzelc闚 wyborowych, os豉nianych przez wydzielonych tarczownik闚 i skutecznie ra蕨cych wybrane cele.

Por闚najmy to np. z wojownikami norma雟kimi, zwanymi wikingami, kt鏎zy przygotowani byli do zupe軟ie innego charakteru zada bojowych, polegaj鉍ych g堯wnie na szybkich wypadach, podczas kt鏎ych atakowali raczej bez豉dnie, bez konkretnej taktyki, by r闚nie szybko dokona odwrotu.

Konnica i formacje piesze

Oko這 X wieku stopniowo na znaczeniu zyskiwa豉 konnica, po d逝gim okresie decyduj鉍ej roli formacji pieszych. Nie by to proces swoicie polski, czy s這wia雟ki, lecz og鏊noeuropejski, gdy w tym kierunku ewaluowa豉 taktyka i technika wojskowa. S這wianie natomiast od dawna hodowali konie, oraz uje盥瘸li je zar闚no do cel闚 transportowych, jak bojowych.

Wiadomo, dzi瘯i kronice Prokopa z Cezarei, i ju w latach 536/37 istnia造 oddzia造 konnicy w s逝瘺ie Bizancjum, z這穎ne z Hun闚 i S這wian.[14] Jest to oczywiste, gdy wemie si pod uwag, i S這wianie stosunkowo pno opucili tereny stepowe i przybyli na tereny rodkowoeuropejskie. Poza tym przez setki lat, ju na stanowiskach europejskich S這wianie s零iadowali i walczyli ze stepowcami, a jak uczy historia wojskowoci, technika w tym zakresie przenika od lud闚 z kt鏎ymi toczy si najd逝窺ze walki (patrz przyk豉d wschodniego sposobu uzbrojenia polskiego od XVI wieku, wraz z szabl; wczeniej natomiast, gdy walczylimy z europejsk technik wojskow rycerstwo polskie uzbrojone by這 w zachodnim stylu, cho ok. 50 lat spnione; uzbrojenie Rusi natomiast zawsze posiada這 wyranie mieszany wschodnio-bizantyjski styl).

Tak wi璚 od lud闚 koczowniczych S這wianie przej瘭i strzemiona, a od VII, VIII wieku znali ostrogi z kolcami odgi皻ymi do rodka, nast瘼nie przyj窸y si strzemiona z k馧kami, a od IX w. ze sp豉szczonymi ko鎍ami ramion[15]. Niekt鏎e ostrogi by造 bogato zdobione srebrem i z這tem, kt鏎e cho te zapo篡czone (tym razem nie od lud闚 stepowych), produkowane by造 na miejscu, dawniejsza nauka twierdzi豉 ponadto, 瞠 ostrogi znane by造 S這wianom ju od okresu pnolate雟kiego. Poza tym Ibrahim ibn Jaqub, uczony i podr騜nik 篡dowski z Kalifatu Kordoby w Hiszpanii, pisa, i Prapolacy wyrabiaj siod豉 i uzdy. W 闚czesnej Polsce 篡豉 rodzima rasa koni, podobna do tarpan闚, niewielkich, ale bardzo wytrzyma造ch, podobnie jak konie pniejszych Mongo堯w.

Mo積a zn闚 odwo豉 si do por闚na ze Skandynawami, wykazuj鉍 zasadnicze r騜nice. Wiadomo z wielu r鏚e, i tzw. wikingowie u篡wali koni g堯wnie do transportu drog l鉅ow, natomiast do walki stawali w przygniataj鉍ej wi瘯szoci przypadk闚 pieszo. Owi wikingowie, jako piraci, handlarze, najemnicy podr騜owali na swoich 這dziach (tzw. drakkarach, knorrach), z kt鏎ych to cz瘰to bezporednio rzucali si do ataku, jak by這 m.in. po spl鉅rowaniu klasztoru w Lindisfarne (Anglia). Potwierdzenie tej tezy odnale mo積a w wielu przekazach opis闚 walk np. na po逝dniowym brzegu Ba速yku, czy podczas ataku na Pary w IX wieku. Else Roesdahl pisze: liczne () opisy walk wiking闚 pozwalaj nam wnioskowa, 瞠 () przewa瘸li wr鏚 nich piesi wojownicy. Koni u篡wano w wojsku do cel闚 transportowych na l鉅zie.[16]

Autorka nie wyklucza, 瞠 i Normanom zdarza這 si walczy siedz鉍 na koniu, ale okrela to jako sporadyczne, gdy nawet wi瘯szo podr騜y l鉅owych odbywali oni pieszo. Dodajmy, i trudno dziwi si pieszej walce Norman闚, gdy wemie si pod uwag g鏎zysto i skalisto znacznych po豉ci Skandynawii, a tak瞠 brak podstawowego po篡wienia dla koni (tereny ubogie w rolinno) co nie sprzyja這 rozwojowi konnej techniki walki.

Inaczej S這wianie, o kt鏎ych wiadomo, 瞠 na ka盥ej 這dzi, kt鏎a wchodzi豉 w sk豉d flotylli p造n鉍ej z wypraw na Konungahel, wieli 44 ludzi i 2 konie. Poza tym na piesz walk Norman闚 wskazuje ju ich uzbrojenie ochronne w postaci okr鉚貫j tarczy, kt鏎a trzymana by豉 w d這ni za imacz, czyli 瞠lazny lub drewniany pr皻 dzier穎ny w garci oraz umba, wypuk貫 elementy 瞠lazne, chroni鉍e z zewn靖rz d這 walcz鉍ego (kt鏎e s najcz瘰tszym znaleziskiem, wiadcz鉍ym o u篡waniu tarcz). W zwi頊ku z tym walcz鉍y mia zaj皻 lew d這 i nie m鏬 prowadzi konia. Poza tym ca豉 konstrukcja tarczy przeznaczona by豉 g堯wnie do walk morskich i przybrze積ych. Tak瞠 jej kolisty kszta速 niedostatecznie kry豚y jedca. Natomiast s這wia雟kie tarcze z tego kresu wykonane by造 w ca這ci z materia堯w organicznych, bez metalowych oku, i dzier穎ne by造 na pasach nasuwanych na przedrami tak, 瞠 d這 pozostawa豉 wolna i mog豉 prowadzi wodze. Przystosowane wi璚 by造 dla konnicy.

Niekt鏎zy uwa瘸j, 瞠 tarcze okr鉚貫, a wi璚 takie jakich u篡wali wikingowie, s逝篡造 do ochrony podczas bitew morskich, podczas gdy owalne przy walkach l鉅owych.[17] Faktem jest, 瞠 do szybko upowszechni造 si u S這wian tarcze kszta速u migda這watego lub owalnego, kt鏎e cho na pierwszy rzut oka kojarzone mog by z ochron konnego, to cz瘰to pojawiaj si na ikonografii w kontekcie wojownik闚 pieszych. Kronikarz Saxo Gramtyk pisze, 瞠 przed samym starciem S這wianie polewali swoje tarze wod, bowiem sk鏎a obci鉚ni皻a na tarczach wysycha豉 i kurczy豉 si od s這鎍a, co zwi瘯sza這 jej podatno na roz逝panie. Z dowiadcze wiadomo, 瞠 tarcza cho熲y z mokrego drzewa, mimo, 瞠 豉twiej w niej o wgniecenia, znacznie trudniej ulega roz逝paniu ni egzemplarz suchy.

W swoich przekazach Ibrahim ibn Jakub donosi o mizernej jakoci s這wia雟kich tarcz. Sk鉅 bra豉 si ta opinia? Tarcza cz瘰to s逝篡豉 jednorazowo, trudno bowiem spodziewa si, 瞠 kilka desek oprze mia這by si ciosowi pot篹nego topora bojowego, zw豉szcza za dwur璚znego. Prawdopodobnie wi璚 tarcze produkowano masowo i szybko, a wi璚 ekonomicznie, skoro i tak chroni mia豉 przy pierwszym zderzeniu lub przed ostrza貫m 逝czniczym czy procarzy. Zdanie takie zdaje si potwierdza najnowsze odkrycie tarczy w Szczecinie (o kszta販ie sugeruj鉍ym element przejciowy pomi璠zy migda貫m a tr鎩k靖em), kt鏎ej datacja cho do rozci鉚豉 sk豉nia si ku pocz靖kowi XIII wieku. Tarcza ta wykonana z szeciu deseczek drzewa olchowego ma grubo jedynie 5 mm (sic!) a o zniszczeniu czasem nie mo瞠 by mowy, bowiem zachowa造 si malowid豉 na stronie zewn皻rznej. Tarcza ta wpisuje si r闚nie w to co powiedzielimy wczeniej o braku oku na szczytach s這wia雟kich, bowiem nie tylko jest ich pozbawiona, ale na stronie wewn皻rznej zachowa si sk鏎zany pas imacz.[18]

Wracaj鉍 do zagadnienia walki konnej powy窺ze uwagi nie sugeruj tego, 瞠 S這wianie nie stawali pieszo, bowiem rzeczywicie piechota stanowi豉 g堯wn mas 闚czesnych armii. Poza taktyk i wymogami terenu, wp造wa na to tak瞠 fakt, i utrzymanie konnicy wi頊a這 si z bardzo wysokimi kosztami. Konnicy dostarczali wi璚 z jednej strony mo積i, z drugiej formacje dru篡nne, skupione wok馧 ksi璚ia i wa積iejszych w豉dyk闚 plemiennych. Pieszo natomiast walczy豉 liczniejsza grupa pieszych tarczownik闚 i masa pochodz鉍a z pospolitego ruszenia, ona te by豉 s豉biej uzbrojona. Tekst kroniki Ibrahim ibn Jaqub z po這wy X wieku wspomina co prawda, i Mieszko posiada dru篡n piesz, gdy w jego kraju g瘰to poroni皻ym lasem, trudno si by這 konnicy porusza, ale wersja owa pochodzi z XIII-to wiecznego odpisu al-Kazwiniego, nie ma natomiast tego stwierdzenia w wersji al-Bekriego, kt鏎y natomiast donosi o kraju Obodrzyc闚 Nakona, i obfituje w konie i 瞠 st鉅 si je eksportuje. Obie wersje natomiast donosz, i ksi嘀 Mieszko daje swoim 穎軟ierzom obok odzie篡 i broni, tak瞠 konie.[19]

Sk豉da造 si na nie dwie kategorie, tj. uzbrojenie ochronne i zaczepne. Do pierwszej z nich nale蕨 he軛y (czyli rodzime sz這my), tarcze (szczyty patrz wy瞠j) i pancerze, do drugiej za g堯wnie miecze, topory i w堯cznie.

W przypadku sz這m闚 w X wieku u篡wanych g堯wnie przez wojskow elit najczciej u篡wanym modelem by he軛 z nosalem, tzw. sto磬owy, b喚dnie zwany norma雟kim, gdy dawniej 章czono go g堯wnie z p馧nocnymi wojownikami, podczas gdy by to typ u篡wany w wielu krajach 闚czesnej Europy.[20] Pi瘯ny egzemplarz takiego he軛u znany jest z Czech i 章czony ze w. Wac豉wem. W tym przypadku dzwon he軛u pochodzi z wieku IX, nosal za dodano ju w wieku X i to w dodatku b喚dnie, bowiem w tylnej czci dzwonu! W Polsce sz這my znaleziono w Jeziorze Lednickim, ale te egzemplarze pochodz ju z XI wieku. Dzwony tych he軛闚 wykonane mog造 by z jednego elementu, co dawa這 znakomite walory techniczne, ale trudno ich wykonania wp造wa豉 niekorzystnie na cen. W zwi頊ku z tym produkowano ta雟z, pierwotn wersj w tzw. konstrukcji 瞠browej.

Innym modelem sz這mu, u篡wanym w pa雟twie pierwszych Piast闚 by造 szyszaki, tzw. sz這my typu ruskiego, zwane te wielkopolskimi, gdy w豉nie tam odnaleziono grup takich he軛闚. Znane ze swej poz這ty, prawdopodobnie stanowi造 jednoczenie rodzaj insygnium, na kt鏎y m鏬 sobie pozwoli wy章cznie ksi嘀 i najbli窺ze otoczenie. Nie posiada造 one zreszt tak dobrych walor闚 technicznych, jak he軛y sto磬owe.

Pancerze i kolczugi

Podobnie z pancerzami. One r闚nie przypad造 w udziale wy章cznie mo積iejszych wojownikom oraz pancernej czci dru篡ny Mieszka i Mieszkowica. Najdoskonalsz form pancerza jest oczywicie kolczuga, ze wzgl璠u na swoj przewiewno i gi皻ko. Do innych natomiast rodzaj闚 nale篡 zaliczy wszelkie pancerze z這穎ne z przynitowanych niewielkich blaszek do sk鏎zanego najczciej fartucha (tzw. karaceny), w r騜nych konfiguracjach czy to dach闚kowej, czy s零iaduj鉍ej oraz pancerze tzw. lamelkowe, czyli 章czone ze sob blaszki, lub zbrojniki sk鏎zane pozbawione pod這瘸.

Claude Blair, angielski znawca broni nazwa epok kolczugi lata 1066-1250, gdy dopiero w闚czas sta豉 si ona nieco powszechniejsza.[21] Wr鏚 Skandynaw闚 kolczuga, czy w og鏊e pancerz tak瞠 nie by造 regu章, gdy wi瘯szo z nich walczy豉 bez 瘸dnego uzbrojenia ochronnego poza tarcz. Na mniejsz ilo znajdowanych pancerzy i tarcz s這wia雟kich wp造wa fakt, i s這wia雟kie zwyczaje poch闚kowe nakazywa造 dawa zmar貫mu jedynie jego bro, a czasami elementy uprz篹y konnej, a nie np. kolczug

Miecze

Najwa積iejsz, cho nie najpowszechniejsz broni zaczepn by oczywicie miecz. Najczciej znajdowanymi na ziemiach polskich mieczami s te, kt鏎e wg systematyki J. Petersena nale蕨 do typu X i pochodz z XI wieku. Nie jest to jednak miecz typowy wy章cznie dla Polski, gdy z soczewkowat g這wic i d逝窺zym ni wczeniej jelcem u篡wany by w wielu krajach w ci鉚u XI wieku. Przypada這 to na okres, kiedy miecze nie by造 ju tak rzadkoci jak wczeniej, produkowano je masowo, i w zwi頊ku z tym mniej starannie. Ponadto pozbawione dawnego, przebogatego wystroju, przypad造 w udziale szerszym grupom wojownik闚, a nie wy章cznie najmo積iejszym.

Dawniejsze miecze, mimo wspania貫go wygl鉅u i wysokiej ceny by造 s豉bo wywa穎ne i u篡wane mog造 by wy章cznie do prostych ci耩, podczas gdy nowszy typ (lepiej wywa穎ny i lepiej le蕨cy w d這ni) nadawa si do prostej szermierki. Miecz w tym czasie sta si bardziej narz璠ziem, stosunkowo tanim i por璚znym, ni dzie貫m sztuki. Wczeniejsze miecze o sztabkowej, czy cho熲y wachlarzowej g這wicy, lub inne typy uto窺amiano ze Skandynawi i st鉅 b喚dnie nazywano je norma雟kimi, natomiast Andrzej Nadolski, najwybitniejszy polski znawca broni, twierdzi w czym zreszt nie jest odosobniony 瞠 w wi瘯szoci produkowane one by造 nie przez Norman闚, ale w pracowniach franko雟kich w Nadrenii, gdzie korzystano z wielowiekowych tradycji, si璕aj鉍ych jeszcze rzymskiej prowincji. G這wnie (brzeszczoty) w璠rowa造 po ca貫j Europie i jedynie oprawa (r瘯oje: g這wica i jelec) dorabiana by豉 zgodnie z miejscow mod.

Wiele mieczy znanych z Polski pochodzi z importu, ale tylko cz dotar豉 tu za porednictwem Skandynaw闚, wi瘯szo natomiast bezporednio z zachodu Europy. Nawet na Rusi, kt鏎a mia豉 bardzo bliskie zwi頊ki ze Skandynawi, wi瘯szo mieczy importowanych pochodzi z Zachodu.[22] Trzeba doda, 瞠 i skandynawscy naukowcy przyznawali, i miecze sporz鉅zane na p馧wyspie by造 du穎 gorszej jakoci, ni franko雟kie.[23]

Zwr鵵my r闚nie honor s這wia雟kim kowalom, kt鏎ych wyroby by造 dobrej jakoci, skoro zaopatrywano je w znaki producenta, co czyniono, by swoje dobre wyroby odr騜ni od innych. S這wianie znali te i potrafili wyrabia najlepszy i najdro窺zy rodzaj 闚czesnej stali, czyli tzw. dalmacen skuwany, albo dziwer i to w r騜nych odmianach, a szeregu celowego stosowania odmian dowodzi relacja wybitnego uczonego arabskiego al-Biruniego z Chorezmu.[24] Zdaniem Z. Vany S這wianie wytwarzali miecze stalowe oraz sztylety o stalowych kraw璠ziach-ostrzach zgrzewanych z 瞠laznym trzpieniem, co wskazuje na znajomo u nich techniki damascenizacji ju od IX wieku.[25]

Topory

S這wo top鏎, jak pisze Aleksander Brckner w S這wniku Etymologicznym J瞛yka Polskiego, jest pras這wia雟k po篡czk z perskiego tabar. Wiadomo te, 瞠 top鏎 znany by Pras這wianom (wraz z nazw) przynajmniej od V w. p.n.e. i to jak twierdzi J. Pieradzka w豉nie od nich bro t mieli zapo篡czy Normanowie wraz z nazw, kt鏎a brzmi u nich taparoex, a pojawiaj si zreszt dopiero w 1031 roku.[26] Wielu wiking闚 walczy這 toporem, gdy by on wiele ta雟zy od miecza, a poza tym idealnie nadawa si do roz逝pywania tarcz przeciwnika. Wykszta販i造 si swoiste odmiany topor闚, u篡wane przez Norman闚, jak np. tzw. danax top鏎 du雟ki o symetrycznym ostrzu. Swoiste typy topor闚, jak cho熲y typ z asymetrycznym d逝gim ostrzem tworz鉍ym tzw. brod, wykszta販i造 plemiona pomorskie i po豉bskie, dla kt鏎ych top鏎 by ulubion broni.

W堯cznie

Ka盥y woj, czy to pieszy, czy konny, i to w ca貫j Europie, zaczyna walk od pos逝giwania si w堯czni, gdy by豉 to bro bardzo niebezpieczna i utrzymywa豉 pewien dystans od wroga. Nadolski twierdzi, 瞠 na polu walki w堯cznia przewa瘸 nad mieczem. O roli w堯czni niech wiadczy fakt, i tzw. w堯czni w. Maurycego podarowa Chrobremu Otto III podczas Zjazdu Gnienie雟kiego, b璠鉍 pniej jednym z insygni闚 kr鏊闚 polskich, a przez podniesienie w堯czni wojowie s這wia雟cy wyra瘸li swoj aprobat na wiecach, w堯cznia za wbita w s逝p drewniany by豉 w Wolinie symbolem Trzyg這wa. Tak瞠 germa雟ki Odyn mia za sw鎩 najwa積iejszy symbol w豉nie ow bro drzewcow.

Nale篡 pami皻a, 瞠 uzbrojenia szeregowego woja pochodz鉍ego z pospolitego ruszenia, lub co najwy瞠j z ni窺zej lekkozbrojnej formacji tarczownik闚 (dzia豉j鉍ych obok pancernych wymienianych przez r鏚豉) nie mo積a stawia do por闚nania ze sprz皻em zawodowego wojownika z wy窺zej warstwy spo貫cznej.

Igor D. G鏎ewicz
  
Electra22.09.2017 10:19:04
poziom 5

oczka

Przejdz do g鏎y stronyStrona: 1 / 1    strony: [1]

  << Pierwsza      < Poprzednia      Nast瘼na >     Ostatnia >>  

HOME HISTORIA O SΜWIANACH I WIKINGACH RZECZY CIEKAWE

Aby pisac na forum musisz sie zalogowa !!!

randki | w豉sny sklep internetowy | promocje | darmowe aliasy | CyberCiekawostki | darmowe forum | sklepy
opinie, testy, oceny | katalog stron | toplsta

<

Gada teraz:
Dodatki na bloga